Tarih

Ali Rıza Efendi Hakkında Bilinmeyenler

Ali Rıza Efendi Hakkında Bilinmeyenler
Editör by bilgisepeti

ali rıza efendi1839’da Selanik’te Dünyaya gelen Ali Rıza Efendi; daha sonraları zenginleşecek bir kereste tüccarı, Osmanlı Gümrük Muhafaza Teşkilatında bir memur, Zübeyde Bayan’ın eşi, Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Makbule Atadan’ın babası olarak bilinir. Hemen Şimdi 49 yaşında ölen Ali Rıza Efendi’nin ölüm tarihi, farklı kaynaklarda 1898 ya da 28 Kasım 1893 olarak verilir. Falih Rıfkı Atay’a göre Selanik’e Söke’den göç etmiştir. 1871’de Zübeyde Hanımla evlenir. Yeniden Falih Rıfkı’ya tarafından Ali Rıza’nın bilinen bir fotoğrafı yoktur. İnternet ortamında dolaşan resimlerin dinç olmadığını belirtmekte avantaj var. “Çankaya” adlı eserinde Atay, Atatürk’ün Ali Rıza fotoğrafı için “Bu adam bizim peder değildir” dediğini de aktarır.

Evkaf İdaresinde katiplik yaptıktan sonradan gümrük muhafaza memuru olan Ali Rıza Efendi; bu görevini, Osmanlı Rumelisi’nin Yunan sınırında, Olimpos eteklerinde, Çayağzı ya da Papazköprüsü denilen dağlık ve ıssız, eşkıyaların halkı haraca bağladığı güvenli olmayan bir hudut bölgesinde yapar.

1876’da, Selanik Asakir-i Milliye taburunda subay olan Ali Rıza, daha sonraları yaptığı Kereste ticareti ile kazanç düzeyini yükseltir. Zübeyde Hanım, çocukları Ahmet ve Ömer’le beraber, Selanik’in Islahane semtinin Ahmet Subaşı Mahallesi’ndeki bir eve taşınırlar. Lozan Antlaşması ile kaybedilen bu ev, 1937’de Selanik Belediyesi kadar Atatürk’e hediye edilerek müzeye dönüştürülür. Ali Rıza Efendi, 1881’de bu 3 katlı evde doyacak oğlu Mustaya; çocukken kazayla beşikten düşürüp ölümüne yol açtığı ve hiç unutmadığı kardeşinin ismini verir.

Makalemizde görebileceğiniz; Ali Rıza olduğu ileri sürülen Selânik Asâkir-i Mülkiye Taburundan bir gönüllü subayın portresi, Şevket Süreyya Aydemir’in Tek Adam adlı kitabında Ali Rıza’nın tek fotoğrafı olarak kendisine yer bulur. 1877 sonları ya da 1878’de Asakir-i Mülkiye Taburu’nda üsteğmen rütbesiyle görev birine ait de olabilir bu resim. Mustafa Kemal’e kalan tek şey olan subay kılıcının, Mustafa’nın askerlik mesleğini seçmesinde etkili olduğunu söylemek hatalı olmaz.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap