Nedir

Anayasa Mahkemesi Nedir?

Ülkemizde altı yüksek yargı organından biri olan Anayasa Mahkemesi; Yüce Divan sıfatıyla yargılama, siyasi partilerin kapatılmasına karar verme ve mali denetimlerini yapma, TBMM üyelerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması, düşen üyeliklerin denetimini yapma, Anayasa değişikliği, Meclis İçtüzüğü kanunların ve KHK’ların Anayasaya uygunluğunu denetler. Uyuşmazlık mahkemesine başkan seçer.

anayasa-mahkemesi-binasi

Yapısını incelemek gerekirse:

  • Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

Mahkeme 17 üyeden oluşur. Anayasa Mahkemesinin 3 üyesini TBMM seçerken diğer 14 üyeyi Cumhurbaşkanı seçer. Önce yedek üye uygulaması vardı 2010 değişikliği ile bu uygulama da son bulmuştur.

anayasa-mahkemesi-logo-3

  • TBMM Tarafından Üye Seçimi

Toplamda 3 üye seçer. Üyelerden ikisi Sayıştay’dan biri ise serbest avukatlar arasından gösterilecek adaylar arasından gizli oyla yapılır. Her boş üyelik için üçer aday belirlenir. TBMM’de bunlar arasından seçim yapar. Seçimlerde nitelikli çoğunluk aranır. İlk oylama için 2/3 oy çokluğu ikinci oylamada ise üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.  İstenen çoğunluk sağlanamazsa üçüncü oylamaya ikinci oylamada en çok oy alan iki aday katılır en fazla oy alan aday seçilmiş olur.

anayasa-mahkemesi-logo-2

  • Cumhurbaşkanı Tarafından Üye Seçimi

Cumhurbaşkanının doğrudan hiçbir müdahale olmadan seçtiği 4 üye vardır. Bunlar; birinci sınıf hakim ve savcılar, üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, en az 5 yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörlerinden seçer. Geri kalan 10 üye ise gösterilen adaylar arasından seçer. Bunlar şöyledir:

Yargıtay               3 üye

Danıştay              2 üye             Kendi başkan ve üyelerinden genel kurullarınca

Askeri Yargıtay   1 üye              her boş yer için 3 aday gösterilerek seçilir.

AYİM                     1 üye

Geri kalan 3 üye ise YÖK tarafından kendi üyesi olmayan yüksek öğretim kurumlarının siyasal bilimler, hukuk, iktisat alanlarında görev yapan öğretim üyelerinden yine her boş üyelik için 3 aday gösterilerek seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından mahkemeye üye seçilebilmek için bazı şartlar aranır. Bunlar; 45 yaşını doldurmak, öğretim üyelerinin profesör veya doçenç olması, avukatlık mesleğinden gelenlerin en az 20 yıl fiilen avukatlık yapmış olmaları, yüksek kademe yönetici sıfatındakilerin 20 yıl kamuda çalışmış olmaları ve yüksek öğrenim mezunu olmaları, birinci sınıf hakim, savcıların yine 20 yıl çalışmış olmaları ( adaylıkta geçen süre dahil ) gerekir.

anayasa-mahkemesi-logo-1

Başkan ve Üye Seçimi

Anayasa Mahkemesi başkan ve vekillerini 4 yıl için gizli oyla kendisi seçer. Üyelerin ise görev süresi 12 yıldır. Bir kimse 2 kez üye seçilemez. 65 yaşını dolduran üye emekli edilir.

 

 

Yorum Yap