Kimdir

Aristoteles Kimdir?

Editör by bilgisepeti

Hakkında birçok efsanenin de dolaştığı, Batı düşünce tarihinin en önemli filozoflarından biri olan Aristoteles, Büyük İskender’in hocası olarak da biliniyor. Peki, Türkçede daha çok Aristo olarak geçen Aristoteles kimdir?

M.Ö. 385 veya 384 yılında Makedonya’da küçük Stageira kentinde dünyaya gelen Aristoteles’in babası Nikomakhos, Makedonya kralı II. Amyntas’ın (Büyük İskender’in dedesi) hekimiydi. M.Ö. 367 (366) yılında Atina’ya – Platon’un akademisine (Akademeia) gelir. Burada çalışkanlığı ve çok fazla okumasıyla ünlenir ve Platon ona “okuyucu” lakabı takar. Platon öğretilerini İsokratesçi savlara karşı savunur, bu savlarını konu alan diyaloglar yazar. “Evdamos” ve “Gryllos yahut Retorik Üzerine” eserleri bu dönemin ürünleridir.

aristo-ie-ilgili-bilinmeyenler

Platon’un ölümünün ardından (M.Ö. 347) okulun başına Spevsippos geçer. Bu durum Stevsippos’la iyi geçinmeyen Aristoteles’in akademiden ayrılmasına neden olur. Çeşitleri şehirleri gezer, kendi okulunu kurar ve Assos’ta Tiran Atarnevs’li Hermias’ın siyasi danışmanı olur. Daha sonra Makedonyalı Philippos’un oğlunun – Büyük İskender’in – eğitimi için Pella’ya davet edilir. Büyük İskender’in tahta geçmesinin ardından Akademeia’ya rakip olarak Lykeion’u kurar (“Lise” kelimesi buradan gelir). İskender’in ölümünden sonra Atina’da Makedon karşıtı hava ortaya çıkar ve Aristoteles, “Atinalıların felsefeye karşı ikinci bir suç işlemelerine fırsat vermemek için” Atina’dan ayrılmaya karar verir. Sokrates gibi öldürülmek endişesi taşıdığı için Evboia (Eğriboz) adasına gelir ve bir yıl sonra burada vefat eder.

aristo-kim

Temel Öğretisi ve Platon Eleştirisi

Aristoteles her şeyden önce idea ve gerçek dünya ayrımını kabul etmeyerek bu konuda Platon’la ayrışıyordu. Aristoteles’e göre bir şeyin gölgesi başka mekanda olamayacağı için idea ve gerçek dünya ayrımı kabul edilemez. Hatta “amicus plato sed magis amica veritas” (platon’un dostuyum, ama doğruluğun daha çok dostuyum) ifadesi bu fikir ayrılığını ortaya koyar.

Aristoteles çevreyi kavramada kategori kavramını geliştirmiştir. Bu kavramda yer alan kategoriler  varlığın temel türlerini ifade eder ve onaylama veya inkar yetkileri, kabiliyetleri yoktur. Aristoteles’in kategorileri:

aristokimdir

  1. Cevher
  2. Nicelik
  3. Nitelik
  4. Görelik
  5. Mekan
  6. Zaman
  7. Durum
  8. Pozisyon
  9. Etki

Başlıca Yapıtları

Aristoteles’in tüm varlıklar ve yaradılış, karşılıklı ilişkileri ele alan onlarca eseri vardır. Mantık, doğa, etik, politika, estetik gibi alanları kapsayan külliyatın en öne çıkan örnekleri “Yüklemler”, “Politika”, “Poetika” vs. gibi eserlerdir.

aristoteles-kimdir

Aristoteles’in öğretisi yani Aristotelesçilik, Aphrodisiaslı Alexandros’tan İbni Rüşt’e kadar birçok filozofu etkilemiş, yüzyıllar boyunca geçerli felsefi bir ekol olarak kabul edilmiştir.

Yorum Yap