Tarih

Cem Sultan Olayı Hakkında Bilinmeyenler

Cem Sultan Olayı Hakkında Bilinmeyenler
Editör by bilgisepeti

II. Bayezid’in saltanatının başlangıcında karşısında karşıya kaldığı en kayda değer olay Cem Sultan’ın tahtı ele geçirme teşebbüsleridir. Babasının kendisine olan meylini haberdar olan Cem Sultan, İstanbul’daki yandaşları göre babasının vefatı üstüne acele ile İstanbul’a çağrılmıştı. Ama en büyük destekçisi olan Karamani Mehmed Paşa’nın yeniçeriler kadar öldürülmesi kendisi için önemli bir baskı kaybı oldu. Babasının vefat haberini bölge Cem Sultan, 8 Mayıs 1481 tarihinde Konya’dan Bursa’ya içten harekete geçti. Esasen İstanbul’a, ağabeyi Bayezid’den daha yakın bir konumda bulunmasına rağmen, özellikle İshak Paşa’nın etkin siyaseti dolayısıyla ağır hareket etmek zorunda kalmış ve önemli bir istihbarat eksikliği yaşamıştı. Bayezid ise, kardeşinin Bursa’ya geçme ihtimaline karşı, Saruhan sancakbeyi olan oğlu Abdullah’a haber yollamış ve Bursa’ya gidip orada beklemesini istemişti. Ayrıca o tarihte Avlonya’da yer alan ve Otranto’daki kuvvetlerine yardım yollamaya çalışan Gedik Ahmed Paşa’yı geri çağırdı. Bursa’daki kuvvetleri takviye etmek için de 2000 yeniçeri yollamıştı. Bursa yakınlarında meydana çıkan ilk çatışmada Bayezid’in kuvvetleri, Cem Sultan aleyhinde mağlup oldu.

Saltanatının daha ilk günlerinde yaşanan bu başarısızlık, II. Bayezid’in şahsen harekete geçmesine neden oldu. Yenişehir ovasında kardeşi Cem’le yapmış olduğu savaş onun kişisel olarak yönettiği ilk savaştı. Her ne dek Cem’in savaştan önce II. Bayezid’e bir heyet yolladığı, bu heyet aracılığıyla devletin ikiye bölünmesini ve Anadolu tarafının sultanlığının kendisine verilmesini istediği yolunda rivayetler çıkmışsa da böyle bir teklifin yapılmış olma ihtimali oldukça güçsüz görünmektedir. Kaynaklarda atıf yapılan bu teklifi, aslında Cem Sultan’ın ağabeyinin saltanatını kabul etmek karşılığında Anadolu taraşarında serbest hareket edebileceği bir yönetimsel alan istek etmesi şeklinde değerlendirmek daha doğrudur.

20 Haziran 1481 tarihindeki bu savaştan hemencecik önce, Avlonya’dan geri çağrılan Gedik Ahmed Paşa İznik’te II. Bayezid göre huzura kabul edilmiştir. II. Bayezid’in bundan kastının öteden beri arasının açık olduğu Otranto fatihi Gedik Ahmed Paşa’nın asker üzerindeki nüfuzundan adet edinmek olduğu aşikardır. Yenişehir ovasında yapılan savaşı kaybeden Cem Sultan, yandaki fazla az sayıdaki askerle savaş alanından kaçarak Konya’ya içten ilerledi. Gedik Ahmed Paşa idaresindeki bir birlik ise onları takip etti. Fakat ne Gedik Ahmed Paşa, ne de Cem Sultan’ın gideceği yolları kesmesi için haber gönderilen Dulkadıroğlu Alaüddevle Bey onu bulabildiler. Cem Sultan da önce Adana’ya, oradan da Haleb’e geçerek Memlük Sultanlığı’na sığındı. Bu şart II. Bayezid için sadece geçici bir rahatlama sağladı. II. Bayezid İstanbul’a döndükten sonradan baştan bir sefere çıkma mecburiyeti hasıl oldu. Memlüklere sığınan Cem Sultan, bu süre dahilinde Hacca gidip geldikten sonra Karaman’daki taraftarlarının ve bir takım Osmanlı ümerasının da tahrikiyle
beraberindeki yaklaşık 20.000 askerle 19 Mayıs 1482’de Anadolu’ya girerek Konya’ya doğru yöneldi. Gedik Ahmed Paşa kumandasındaki Osmanlı kuvvetleri ile karşılaşan Cem Sultan, bu orduyu dağıttıktan daha sonra kendisiyle birlikte hareket eden Karamanoğlu Kasım Bey’le beraber Konya’yı kuşattı. Bu kuşatma üzerine II. Bayezid Anadolu’ya yeni bir sefer daha düzenledi. Konya’ya içten hareket eden II. Bayezid, Cem’in bu esnada Ankara’yı kuşattığını öğrenerek oraya doğru yöneldi. Cem’i orada bulamayınca Mogan gölü (Ankara-Gölbaşı) kenarında konakladı ve onun takibi için İskender Paşa’yı görevlendirdi; kendisi ise Larende’ye geçti. Bu esnada İskender Paşa ve Alaüddevle Bey, Cem Sultan’ın izine rastlayamadıklarından gelip padişaha katıldılar. II. Bayezid bir yanlamasına bu faaliyetlere devam ederken, öteki yandan da diplomatik sahada mücadelesine devam etti. Cem Sultan’a elçiler gönderdiyse de yapılan müzakerelerden iki taraf da memnun etme olmadı. Bunun üzerine Hersekzade Ahmed Paşa Cem Sultan üzerine hareket etti. Her ne dek iki taraf arasında bir çatışmavuku bulmasa da, Cem Sultan bu baskılar karşı dayanamayarak Temmuz ayında Rodos Şövalyeleri’ne sığındı.

Cem Sultan’ın Rodos Şovalyelerine sığınması II. Bayezid devrinde yeni bir safhanın başlangıcı oldu. Önce yeniçeriler üstünde büyük bir nüfuzu olan Gedik Ahmed Paşa, Cem Sultan taraftarı olduğu gerekçesiyle idam edildi; sonradan ise onun kayınpederi olup II. Bayezid’in tahta geçiş sürecinde öne çıkan İshak Paşa emekliye ayrıldı. Bu Nedenle yeni sultan bütün anlamıyla iktidar olmayı başardı. Osmanlı Devleti Cem Sultan’ı muhafaza etmeleri karşılığında Rodos’la diplomatik ilişkiler tesis edip onlara bazı tavizler vererek bir antlaşma imzaladı. Cem Sultan sonra Fransa’ya, oradan Roma’ya geçti. Uzunca yıllar süren diplomatik etkinlikler, ne II. Bayezid’in istediği gibi neticelendi, ne de Cem Sultan’ın bir gün Osmanlı tahtına oturma hayalini gerçekleştirecek şekilde sonuç verdi. Bayezid bu nazik dönemde ustaca bir dış politika yürüttü. Keza dar bir istihbarat ağı da kurdu. Papa’ya her sene Cem Sultan için yüklü paralar gönderdi. Cem Sultan dolayısıyla Avrupa’daki dinç devletlerin gündemi de değişmişti. Fransızlar ve Macarlar onun şahsında Osmanlı Devleti aleyhine yeni planlar yapacakları bir fırsatı yakalamışlardı. Ama II. Bayezid’in ustaca uyguladığı dış siyaset, Cem’in de bu emellere alet olmama yönündeki önemli temayülü söz konusu niyetleri boş yere çıkardı. On üç sene süren bir sürgün hayatının ardındaki Cem Sultan, 25 Şubat 1495’te Napoli’de öldü.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap