Nedir Tarih

Etimoloji Nedir?

Editör by bilgisepeti

Kullandığımız kelimelerin kökeni, kullanıldığı farklı anlamların nasıl ve hangi şekillerde ortaya çıktığını öğrenmek isteriz. Bu konuları inceleyen bilim dalı etimolojidir. Etimoloji kelimelerin kökenleri, bir dilin başka dillerle yüzyıllar boyunca etkileşime geçerek gelişmesi ve başka dillerin etkileri, aynı dili konuşan farklı topluluklar arasındaki kültürel etkileşimi inceleyen bilim dalıdır.

Bilim Dalı Olarak Etimoloji

Bilim dalının uluslararası alanda adı etimoloji olarak geçse de dilimizdeki karşılığı köken bilimdir. Etimoloji kelimesi Yunanca etimos (asıl, gerçek, hakiki) ve logos (söz, bilim) kelimelerinin birleşmesinden oluşmuş olup Arapça karşılığı iştirak bilimidir (katılım, birliktelik, paydaşlık). Etimolojinin araştırma konusu olan kelimelerin köken, ilkin hali ise etimon olarak adlandırılmaktadır. Bu bilim dallarının uzmanlarına ise etimolog, köken bilimci veya iştirakçı denmektedir.

etimoloji-nedir

Etimoloji sadece mevcut diller ve farklı dilleri konuşan topluluklar arasındaki kültürel etkileşimi araştırmakla kalmıyor, ölü dilleri de inceliyor. Ölü diller hakkındaki bulgular incelenerek bu dillerdeki kelimelerin kökenlerine iniliyor.

Etimolojinin İnceleme Alanları

etimoloji-tarihi

Bir arkeolog gibi kelimeleri kazarak anlamını inceleyen ve nasıl günümüzdeki şeklini aldığını inceleyen etimoloji bazı temel kurallardan yola çıkarak araştırma yapar. Bu kurallardan en önemli olanları dildeki kelimelerin dilin yapısından kaynaklı ortaya çıkartılması ve araştırma konusu olan dilin başka dillerle etkileşim halinde olmasının göz önünde bulundurularak incelenmesi kurallarıdır.

Etimologlar üzerinde araştırma yaptıkları dilin fonetik özelliklerini de göz önünde bulundururlar. Fonetik özelliklerin dikkate alınmasından kasıt kelimelerin ayrı ayrı dillerde farklı telaffuz edilmesidir. Aynı kelime uzun bir tarihsel süreç boyunca ayrı ayrı dillerdeki farklı seslerden dolayı değişikliğe uğrar ve bu yüzden günümüze de farklı kelimeler olarak geçmiştir.

etimoloji-tarihcesi

Etimolojinin önem verdiği önemli hususlardan biri de kültürdür. Çünkü dili ve ayrı kelimeleri şekillendiren şey kültürdür. Bir dilin başka bir dilden kelime alması da bu kültürel etkileşimin sonucu olarak ortaya çıkar.

Halk Etimolojisi

Kelimelerin kökenleri incelendiğinde her zaman genel kuralların işlemediği de görülüyor. Bazı kelimeler toplumdaki yanlış algılamalardan kaynaklanabiliyor. Bu durumun nedenleri genel olarak farklı dillerdeki kelimeleri halkın kendi dilindeki seslere uygun olarak telaffuz etmesi ve kendi dil yapısına uygunlaştırması olarak biliniyor.

Bu durumun en bariz örnekleri ülkemizdeki yer isimlerinin kökenine göre gösterdikleri değişimdir. Örneğin, Üsküdar semtinin adı eski Roma’ya ait Scutarii zırhlı süvari birlikleri veya Skutarion Kışlası’ndan geldiği düşünülmektedir. Bu isim halk tarafından Türkçeleştirilerek şimdiki halini almıştır.

Yorum Yap