Tarih

Kösem Sultan Hakkında Bilinmeyenler

Kösem Sultan Hakkında Bilinmeyenler
Editör by bilgisepeti

kösem sultanOsmanlı padişahı I. Ahmed’in eşi, padişah IV. Murad ve I. İbrahim’in de annesi olan Kösem Valide Sultan; Haseki Mâh-Peyker olarak da bilinir. Anastasya adıyla 1590’da Bosna-Hersek’de doğdu, 2 Eylül 1651 de öldü. Şimdilerde Sultanahmet Camii I. Ahmed Türbesi’nde yatmaktadır. Osmanlı’nın devlet yönetimindeki etkin tavrı ile öne çıktı, düşmanlar edindi. Devrin ve Osmanlı tarihinin en enerjik kadınlarından biri olarak bilinmektedir. Oğulları IV. Murad ve İbrahim ile torunu IV. Mehmed döneminde devlet yönetiminde bütün yetkili oldu;

Hayatı romanlara, oyun ve dizilere ilham verdi. Rum ve Bosna asıllı olduğuna dair farklı alanlara yönlendirilmiş kaynaklarda bilgiler mevcuttur.

15 yaşındayken I. Ahmed’in hanımı (Haseki) olmuş, kısa zamanda kendinden kıdemli olan hasekilerin önüne geçmeyi başarmıştır. Dindarlığı ve devlet yönetimindeki başarısı ile öne çıkan I. Ahmed’in zeka kendisinden etkilenmesi Kösem Valide Sultan’ın ne dek zeki bir kadın olduğunun da göstergesidir. Valide Sultanların (padişahların anneleri) devlet siyasetindeki etkileri ölümüyle sona erer ve Köprülüler dönemi başlar.

Süleyman, IV. Murad, Kasım ve İbrahim adında şehzadelerin yanı sıra; Fatma ve Ayşe isminde sultanlar dünyaya getirdi. Hayır işleriyle de bilinen Kösem Sultan, etrafındaki düşkünlere yardımlarda bulunmuştur. Her sene Receb-i Şerif ayında tebdili kıyafetle arabaya binerek hapishanelere gittiği; borcu yüzünden hapse düşen mahkûmların borçlarını ödediği ve onları hapisten çıkardığı rivayet edilir. Kösem Sultan, katil olanları ise bu yardımlarından yararlandırmamıştır. Hayır işlerinin başında Üsküdar’daki Çinili Camii, Boğaziçi’ndeki Anadolu Kavağı, Sultan Selim civarındaki Valide Medresesi Mescidi’ni gösterilebilir. Kösem Sultan; Mekke ve Medine’ye de yardım etmiş, dönemin fakir halkına da ciddi miktarlarda yardım etmiştir.

Kösem Sultan kimdir?

Kuvvetli bir karaktere sahip I. Ahmed, çocuk denecek bir yaşta tahtı almasına rağmen babası gibi başkalarının etkisinde kalmadığını uygulamak hususunda epeyce titizdi. Kösem Sultan; bu sebeple I. Ahmed yıllarında siyasi konulara fazlaca bulaşmamış; fakat çoğu vakit da sözünü yerine getirtmeyi başarmıştır. I. Ahmed’in ölümüyle Kösem Sultan 27 yaşında dul kaldı. 21’i 22 Kasım’a bağlayan gece 1617’de I. Ahmed’in 27 yaşında vefat etmesi Kösem Sultan’ı içten etkilemiştir.

Ahmed sonrası tahtı alan kocasının kardeşi Sultan I. Mustafa ve sonradan da kocasının diğer bir kadından olma oğlu Sultan II. Osman devrinde etkinliği arttı. Lakin II. Osman, yaşı çok genç olmakla birlikte Kösem Sultan’ın devlet işlerine fazla karışmasından rahatsız oldu ve güçlü olarak muhtemel annesi Valide Sultan Mahfiruz Hatice Sultan’ın da etkisiyle onu eski saraya yolladı. Kovulmuş Kösem Sultan, Genç Osman’ın ve ardından I. Mustafa’nın da tahttan indirilmesi üstüne nihayet kendi oğlu IV. Murat’ı tahta çıkarttı ve Valide Sultan olarak Topkapı Sarayı’na son kez olarak yerleşti. IV. Murat tahta çıktığında sadece 11 yaşındaydı ve Kösem Sultan bundan böyle oğlu vasıtasıyla Osmanlı’yı ciddi ölçüde yönetmeye başladı. Kösem Sultan’ın saltanatı, IV. Murad’ın devlet yönetimini tam olarak ele geçirmesine kadar sürmüştür. Çocukluğundan beri annesinin etkisinde kalan IV. Murad, sert mizacına rapmen birçok süre annesinin fikirlerinie tartı vermeye devam etti.

Kösem Sultan; iktidarı isteyen oğulları Kasım ve Süleyman’ın, padişah IV. Murat göre katledilmesine mani olamasa da, İbrahim’in öldürülmesini; “saltanat yükünü kaldıramayacak dek aciz” diyerek stratejist bir biçimde engelledi. Padişahın genç yaşta ölümü üstüne tahta İbrahim çıkacaktır. I. İbrahim şehzadeliği sırasınca kesintisiz öldürülme korkusu yaşadığı için psikolojisi bozulur ve bu durum Osmanlı’da yönetim boşluğu doğurur. I. İbrahim bu yıllarda bütün bir kukla padişah olacak Kösem Sultan’ın etkinliği artacaktır. Bu dönemde I. İbrahim’in kadınlara ilgi duymaması üzerine beğendirilmek saraya doldurulan hasekiler ve cariyeler hazineye büyük tartma getirmiştir. Padişahın ruhsal ve somut sıkıntılarına çare bulmak ayrıca de hanedanın devamı için erkek evlat sahibi olması namına zamanın üfürükçülerin en ünlüsü Cinci Hoca lakabıyla tanınan Safranbolulu Karabaşzade Hüseyin Efendi’ye başvurulur. 2 sene sonra Şehzade Mehmed, Şehzade Süleyman ve Şehzade Ahmed dünyaya gelecektir. Durumdan memnun kalan Kösem Sultan, buna karşılık olarak Hüseyin Efendi’ye Safranbolu da sonradan cinci hanı olarak anılacak hanın yapım masraflarını kaldıracak ölçüde para verdirmiştir.

Kösem sultan nasıl öldü?

Sultan İbrahim’in annesini işlerine karıştırmamaya başlaması hatta eski saraya gönderme isteği ile etkisi azalır gibi olduysa da, bu sıralarda İbrahim’in tahttan alınarak yerine çocuk Şehzade Mehmed’in padişah olması, Kösem Sultan‘ın durumunu son kere güçlendirmiştir. Kısaca Kösem Sultan, dört padişah döneminde devletin en etkili kadını (kişisi) olmaya devam eder. Bu dönemde “vâlide-i muazzama” olarak anılacaktır. Devletin tedirgin durumu, yeni padişahın validesini devlet idaresinde daha aktif olmaya zorlayınca, Kösem Sultan’la Turhan Hatice Sultan arasında rekabet yaşanır. Kösem Sultan bu durumun ancak yeni bir şehzadenin padişah olmasıyla değişebileceğini düşünerek diğer oğlu Şehzade Süleyman tarafında çalışmalara başlar. Turhan Hatice Sultan’ın, hadiseyi bir cariye ile öğrenmesi sonrası plan bozulur. Bu esnada ayaklanan yeniçeriler, Turhan Valide Sultan’ın saraydaki yardımcıları olan ağalarının Darı’a sürgününü istek ederler. Güvenli Olmayan durum karşı harekete geçen Turhan Sultan, ağalarının da yardımıyla Osmanlı tarihinin en kudretli kadını olan Kösem Sultan’ı ortadan kaldırtır.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap