Eğitim Faydalı Bilgiler Tarih

Osmanlı’da Kadın Eğitimi

Editör by bilgisepeti

Tarihte üç kıtaya hâkim olmuş cihanşümul bir imparatorluk olan Osmanlı Devletin döneminde yaşayan bir kadın olsaydınız hangi eğitimleri görmüş olurdunuz hiç merak ettiniz mi? Örneğin İstanbul Fatihi 2’nci Mehmet döneminde Balkanlardan getirilmiş bir cariye Topkapı Sarayında hangi eğitimlere tabi tutulmuştur? Osmanlıda kadınların eğitimine devlet teşkilatının kuruluşundan itibaren önem verilmiş, her devirde bu alanda yenilikler yapılmıştır.

kadinlar-osmanli

Sıbyan Mekteplerinin Önemi

Osmanlıda Kadın Eğitimine tarihsel olarak bakıldığında akla ilk olarak harem ve sıbyan mektepleri gelmektedir. Harem, Osmanlı’daki saray kadınlarının (padişahın eşleri, çocukları, cariyeleri) eğitim gördükleri yer iken; sıbyan mektepleri kız çocuklarının Tanzimat yıllarına kadar devam ettikleri eğitim kurumlarıdır.

Osmanlı’da saraya alınan cariyeler, haremde özel yeteneklerine göre; müzik, edebiyat, resim, örgü ve dini eğitim alırlardı.  Ayrıca belirli günlerde özel öğretmenler saraya gelerek, saz, musiki dersleri verirlerdi.

Osmanlı’da toplum hayatındaki kadınların eğitimine bakılacak olursa; idareci, aydın kesimin kızlarının ailelerin desteği ile özel dersler aldığı görülürken; halk kesimin kızlarının eğitim alabildiği tek yer sıbyan mektepleriydi.

Sıbyan mekteplerine kız çocukları 7-11 yaşları arasında devam ederdi. Bir mahalle veya köyde iki sıbyan mektebi varsa biri kızlarındı; yoksa kızlar erkeklerinkine giderler ancak ayrı sıralara otururlardı.  Buradaki öğretmenler cami hocalarıydı. Dolayısıyla kız çocuklarının aldığı eğitim yalnızca dini bilgilerdi (Kur’an, ahlaki bilgiler gibi).

osmanli-kadin-anlayisi

Rüştiyelerin Açılması

1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi kızlara sıbyan mektebinden sonra devam edecekleri örgün öğrenim yolunu açmıştır. Bu nizamnameyle ilk kız rüştiyesi açılmış ve kız çocuklarına Osmanlıca, Arapça, Farsça, tarih, coğrafya, dikiş, nakış gibi dersler verilmeye başlanmıştır.

kadin-osmanli

1880 yılında ilk kız idadisi İstanbul‘da açılmıştır. İdadilerde kızlara fen, sosyal, matematik derslerinin yanında dikiş, nakış, yemek, sağlık, çocuk eğitimi dersleri de verilerek okulda aldıkları eğitimin günlük hayatta işlerine yaraması amaçlanmıştır.

Kız Öğretmen Okulunun Açılması

İstanbul dışında bu okulların yaygınlık göstermemesi ve öğretmen, derslik, araç-gereç yetersizliği gibi nedenlerle bu okullardan beklenilen eğitim yeterli olmamıştır. Bu eksikliği gidermek için 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesinde kararlaştırılan Darulmuallimat adındaki kız öğretmen okulu 1870 yılında açılmıştır. Darulmuallimat verdiği mezunlarla bu kızların okuduğu okulların öğretmen ihtiyacının karşılanmasında ve bu okullara olan talebin artmasında önemli rol oynamıştır.

osmanlida-kadin

Kız çocuklarının mesleki eğitimle donatılmaları için kız sanayi mektebi;  günlük hayatta sağlıkla ilgili eğitimsizlikten dolayı yaşanan düşüklerin, doğum sırasındaki ölümlerin engellenmesi amacıyla ebe mektebi;  savaşlarda yaralanan askerlerin tedavisi ve hastaların tedavisi amacıyla hemşirelik ve hastabakıcılık kursları açılmıştır.

Yorum Yap