Tarih

Piri Reis Nasıl Öldürüldü?

Piri Reis Nasıl Öldürüldü?
Editör by bilgisepeti

Türk denizcisi ve coğrafyacısı Piri Reis, II.Bayezid döneminde Osmanlı hizmetine giren Kemal Reis’in yeğenidir. Piri Reis, amcası Kemal Reis ile birlikte bir çok sefere çıkmış ve deneyim edinmiştir. 1547’te Piri Reis, Kanuni tarafından Süveyş Kapudanı olarak görevlendirilir. Böylece Kızıl Deniz ve Hint Okyanus’unda faaliyetlerde bulunacak donanmanın amirali olur.

Piri Reis’in görevi döneminde, Portekizliler Hint sularında cirit atmaktadır. Portekizliler Süveyş tersanesini 1 Aralıkta işgal eder. Donanmayı yakmaya teşebbüs eden Portekizliler bununla birlikte da kısa bir vakit için de olsa Aden Şehri’ni ele geçirir. Neyse fakat Süveyş Kapudanı Piri Reis’in donanmasının gayreti ile 1548’te Aden Portekizlilerden geri alır.

Piri Reis, 30 gemiden oluşan bir filo ile1551’de Hint Denizi’ne açılır. Piri Reis’in Portekiz Donanması ile mücadelesi hız kazanacaktır. Hürmüz Adasındaki Hürmüz Kalesi’ne kaçan düşmanı, Osmanlı Donanması sıkıştırmıştır. Hint Deniz’inde yer alan bütün Portekiz kuvvetlerinin birleşerek geldiği haberini alan Piri Reis, bir zaman sonra kuşatmayı kaldırır. Piri Reis’in Hürmüz Kale’sinin fethi yakın iken kuşatmayı kaldırması, Portekizlilerle anlaşarak onlardan devlet adına haraç ve bir takım hediyeler alması sonra kendi aleyhine, hasımları göre kullanılmıştır.

Siyah-Panjur-2175Bu aşamada tarihçiler ikiye ayrılmaktadır. Dönemin ünlü bazı tarihçileri Piri Reis’in rüşvet karşılığında Hürmüz kuşatmasını kaldırdığını söylerken, bir kısım da Hürmüz’e Portekiz yardım filolarının gelmekte olduğu söylentisi üzerine, Piri Reis’in kuşatmayı kaldırmaya mecbur olduğu görüşünü savunacaktır.

Kuşatmayı kaldıran Piri Reis, sonradan Basra’ya kazanç. Portekiz Donanmasının Acem Körfez’ini kapatmak üzere geldiği haberini alan Piri Reis, mahsur kalmak istemediği için, sadece savaş ganimetlerinin yüklü olduğu 3 kadırgayı yanında alarak bölgeden ayrılır. Osmanlı Filosunun diğer gemileri ve askerleri ise Basra’dan çıkamamıştır. Bu şekilde yola meydana çıkan Piri Reis bir gemisini yolda kaybettikten daha sonra 1553’te önce Süveyş’e oradan da Darı’a geçer. Bu Nedenle Piri Reis’in Basra’da bulunan donanması amiralsiz kalmıştır.

Mısır Valisi, Piri Reis’i alı koyarak, saraya durumu izah eden bir mektup kaleme alır. Kanuni, Piri Reis’in Hürmüz’deki kuşatmayı kaldırmasını, Süveyş Filosunu Basra’da bırakmasını kabahat kabul etmiş ve Piri Reis’in başı kesilmek suretiyle idamı emrini vermiştir. 80 yaşındaki bu meşhur Türk denizcisinin başı, 1554’te Darı divanında kesik ve bütün malları devlet namına müsadere edilmiştir.

Piri Reis’i idama götüren bu süreçte muhaliflerinin çabaları red edilemez niteliktedir. Bilhassa Piri Reis ile aralarında husumet olan Basra Valisi Kubad Paşa, Mısır Valisi’ne bir mektup yazar. Mektupta, Piri Reis’in ülkenin itibarını zedelediği ve Osmanlı Donanmasını kaderine bırakıp kaçtığını yazarak Piri Reis’i gammazlamıştır.

Aslında Piri Reis, Hürmüz Kuşatmasını kaldırıp Basra’ya gelince Vali Kubad Paşa’dan takviye ister, fakat Vali Müslümanlara zulmedip mallarını yağmaladığı suçlamasıyla Piri Reis’e yardım etmez. İddianın kaynağı ise daha önce Frenklere takviye ettiklerinden nedeniyle Piri Reis’in Hürmüz şehrini yağmalatmış oluşudur.

Piri Reis, kuşkusuz donanmayı bırakıp gitmenin hesabını Padişaha vereceğini bilir. Böyle deneyimli bir kaptanın tatmin edici sebep olmaksızın donanmayı bırakıp gitmesi muhtemel değildir. Olasılıkla Piri Reis sefer esnasında topladığı ganimetlerin mağlup olunması halinde düşman eline geçmesini istememiş, bu yüzden de ganimet yüklü gemilerle Basra’dan ayrılmıştır.

Rüşvet suçlanmasına gelince; 80 yaşına dek çoğu sefere katılmış büyük bir denizcinin zaten oldukça yüklü bir mal varlığı mevcuttur. Hayli zengin olan Piri Reis’in rüşvet aldığını bahis etmek pekte realist görünmemiştir. Bağlı fakat devlet adına haraç alması da muhtemeldir.

Piri Reis’in Akdeniz’in haritalarını, koy, körfez, boğaz ve limanlarını, deniz ve deniz çıkıntılarını belirten Kitab-ı Bahriye adındaki eseri denizcilik tarihimiz için çok değerli bir eserdir. Dünya çapında büyük bir denizcinin bu şekilde ölümünün arkasında Kanuni Sultan Süleyman, Süveyş Kapudanlığına Murat Reis’i atar.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap