Yemek

Somon Balığı ve Müthiş Faydaları

Somon Balığı ve Müthiş Faydaları
Editör by bilgisepeti

Sahip olduğu Omega-3 yağ asitleri sebebiyle bütün dünyada tanıdık ve özellikle diyet yemekleri için en sık tercih edilen deniz ürünü olan Som balığı ya da somon olarak bilinen bu balıklar esasen benzer aleden olsalar da doğrusu bu familyanın bambaşka türleridir. Atlantik ve Pasifik Somonu türleri ile ikiye ayrılırlar. Yakın akrabası alabalıkların aza olduğu ailenin Latince adı Salmonidae (Alabalıkgiller) dir. Alabalık ile Somon benzer aileden olsa da bambaşka türlerdir.

Somonlar tatlı suda doğup denizlere göç ederler. Yumurtlama zamanlarında tekrar tatlı suya dönerler. Binlerce km tutabilen göç yolları boyunca zorlu engelleri aşarlar, sığ sularda yüzerler, hatta ufak tefek şelalelerden atlaya zıplaya geçerler, bazı hallerde bu şelaleleri yer çekimine aleyhinde yüzerek geçtikleri zeka görülür. Bu göç sırasında yer çekimine aleyhinde şelaleleri aşarken; belgesellerde görmüşsünüzdür, doğrudan şelalelerin başında bekleyen ayılara basit yem olabiliyorlar. Önlerine meydana çıkan engellerde 3 metreye kadar zıplayabilirler.

Göçebe de denilebilen Anodrom tipi (denizlerde büyüyüp beslenen, yumurtlamak için iç sulara gelen ve orada yumurtlayan, yavruları hayatlarının bir kısmını iç sularda geçiren ve sonradan denizlere göç eden) türde balıklardır. Kuzey Amerika’da sekiz değişiklik türü görülen Somon balığının Pasifik Okyanusunda da yedi değişik türü vardır. Günümüzde dünyanın az daha tüm ülkelerinde tüketimi gitgide gelişen bu omega 3 deposunun yüzde yetmiş beşi çiftliklerde üretilir. 2004’te Şili, (yüzde 35) ile Norveç’cilt bile daha fazla somon balığı üreterek en çok somon balığı bitiren ülke olmuştur. Çiftlik üretimi yapılan somon türü Atlantik Som Balığıdır. Nitelik Şili’deki üretim miktarının fazla pozitif oluşu nedeniyle perakende fiyatları da düşüşe geçmiştir. Buradaki balıkların boyları 1,5 metreye, kilosu 46 kg ye, en fazla ömrü ise 13 yıla değin ulaşabiliyor.

somon-baligi

Yaklaşık bir asır öncesine değin Avrupa’daki her ırmakta bulunan yaygın bir balık türüydü somon. Bazı türlerinin o dönemlerde Atlantikten Rhein ırmağına girerek oradan da Alp dağlarının eteklerindeki kaynaklara dek ilerledikleri kayıtlara geçer. Ama Sanayi devrimi ile paralel çoğalan sık avlanma, sanayi atıklarının tatlı su kaynaklarını kirletmesi, göç eden balıkların yollarını kapatacak şekilde baraj duvarları kurulması gibi nedenlerle sayıları ciddi oranda azalmıştır.

Ülkemizdeki deniz suyu sıcaklıkları soğuk suları seven ve yaşayabilen somonlar için böylece uygun değildir. Nitekim Karadeniz’de bir vakitler kurulan yetiştirme çiftliklerinde 1990’larda bir takım denemeler yapılmış lakin su ısısının yüksekliğinden nedeniyle uyum sağlayamayan balıklarda hastalıklar gözlenmiş ve Türkiye’de yetiştirme fikrinden şimdilik vazgeçilmiştir. Ülkemizde yetişmesi için uygun deniz sıcaklığı bulunmadığından dolayı bu arkadaşlar Norveç’cilt ithal edilmektedir. Bu tesislerde Somon ile anı familyadan ola alabalık üretilmeye devam etmektedir. Ana makbulü bizce Norveç somonunun (Atlantik Som) eti turuncu renktedir, derisi daha parlaktır. Karadeniz somonuna nispeten daha yağlıdır. Fakat soğuk sularda geliştiği için parmağınızla ete dokunduğunuzda biraz daha sert olduğunu fark edebilirsiniz. Bu sertlik negatif manada değildir. Etin kendini salmaması ve pişirme esnasında dağılmasını engeller. Başlıca asıl vatanı kuzey buz denizi olan bu türünün lezzeti birazcık da yaşadığı bu soğuklardan gelmektedir. Norveç’ten büyük köpük kutular içerisinde ülkemize gelir. 1 adet Norveç Somon balığının ağırlığı yaklaşık 6-10 kg aralarında değişir. Türkiye’de bütün, dilim, fileto ve füme olarak sunulmaktadır.

Alaska ve Kanada’da pasifik somonlarının miktarları; baraj duvarlarını aşıp üreme ortamlarına veya denize ulaşamamaları sonucu, ırmaklara kurulan büyük tuzaklarla aşırı avlanma sonucu tekrar fazla azalmıştır. Ama şimdilerde yasalar çerçevesinde koruma altında olan bu türler için baraj duvarlarına balık merdivenleri üretilmiş, duvarı aşamayan balıkların bu balık merdivenlerinden geçişi için sistemler geliştirilmiştir. Yasalar ile korunan somonlar dünyada fazla talep edilmesi ile birlikte çiftliklerde üretilmeye başlanmıştır.

Karadeniz somonu olarak piyasada satılan balıklar aslında Alabalığın damızlık hallerine aynı. Bir tanesinin ağırlığı 1,5-2 kg arasındadır. Olağan 300-500 gram boyutundaki bir alabalık tipine ve görünümüne benzer. Lezzet açısından alabalığa daha yakındır. Fiyat konusunda da zaten Norveç Somonu ile aralarında uçurum olduğu ayrım edilecektir. Şubat 2016 ayı rakamları incelendiğinde Alabalık fiyatı 14 TL /kg iken Karadeniz Somonu 16 TL / kg satılmakta. Ama Norveç Somonu fiyatı 35-40 TL /kg olarak bulunabiliyor.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap