Tarih

Yeniçeri Ocağı Hakkında Özet Bilgiler

Yeniçeri Ocağı Hakkında Özet Bilgiler
Editör by bilgisepeti

Yeniçeri Ocağı nedir? – “Çeri” dilimizde asker demektir. Yeniçeri ise “yeni asker” manasına gelir.  I. Murat’ın veziri Çandarlı Hayrettin Paşa’nın yardımıyla kurulmuştur. I. Murat, yeni bir askeri sınıf oluşturduğu, babadan kalan yayalara ait (piyade) ve atlı (süvari) yanında yeni bir asker sınfı ortaya çıkardığı için, bu zümreye “Yeniçeri” denilmiştir. Devşirme yöntemi ile Hristiyan çocuklarından yetiştirilen askerler Yeniçeri olarak bilinirdi. Osmanlı devleti Hristiyan halktan ve bazen de eline düşen harp esirlerinden bir takım çocuklara el koyuyordu. Acemi Oğlanı adı verilen bu çocuklar; güvenilen bir ailenin yanında veriliyor, Türkçe öğreniyor, İslamın örf ve adetlerine kadar yetiştiriliyordu. Devşirildikten sonradan sünnet edilip, bir müslüman ad alıyordu. Daha Sonra acemi oğlanların kışlalarında, askeri terbiyeleri başlıyordu. Emekli oluncaya kadar evlenmeleri, şehirde ikamet etmeleri yasaktı. Kışlada yaşarlardı. Yetenek gösterenler subay ve generalliğe kadar yükselebilirdi. Padişah bir numaralı yeniçeri sayılırdı.

Yeniçeri ocağı, iç örgütlenmesi bakımından; cemaat ortaları, sekbanlar ve ağa bölükleri olarak üçe ayrılırlardı. Büyük bir kısmı İstanbul’daki kışlalarda yaşardı. Yeniçeri Ağası, kumandanlık yapardı.  Yeniçeri ocakları “orta” denilen taburlara ayrılırdı. Tüm ortalar ocağı meydana getirirdi. Büyük taşra şehirlerindeki yeniçeri birlikleri, İstanbul’da oysa belirli ortalardan küskün er ve subaylardan oluşurdu. Yani bunların ana alt oldukları yer, İstanbul’daki ortalardır. Daima asker olan Yeniçeri ağası, Divan-ı Hümayum üyesi, yani bakandır ve amiri sadrazamdır. Sadrazamla Yeniçeri Ağası arasında diğer bir komuta kademesi yoktur. Ocağın her şeyinden sorumluluk sahibi ve bu sorumluluğun tabii neticesi olarak ocak üzerinde tüm yetkiye sahipti.  Beyaz atlastan yapılan “Azam Bayrağı” denilen sancak seferde Yeniçeri Ağa’sının önüne dikilirdi. Yeniçeri Ağası o sırada İstanbul’da bulunuyorsa, Sekbanbaşının ortağının önüne dikilirdi. Üzerine altın sırma ile; “inna fetehna leke mübina ve yansureke’ıllahu nasren aziza” Türkçesiyle, “Açık Konuşmak Gerekirse biz sana apaçık bir fetih ihsân ettik ve sana Allah, şanlı bir zaferle yardım eder” denen fetih ayet-i kerimesi işlenmiştir: Büyük sancağın beyaz olması, ocağın sünni olduğuna işarettir.

Yeniçeri Ocağı nasıl kaldırıldı?

Yeniçeri Ocağı; devşirme sisteminin bozulması, yeniçerilik yeteneğine sahip olmayanların ocağa katılması, bu askerlerin evlenmesi, ticaret ve sözde işlerler uğraşmaları yüzünden 17. yüzyıldan yani duraklama döneminden itibaren bazı sorunlar yaşar. Bütün bu disiplinsizlikler savaşlara ve ocağın idaresine de yansır. Yeniçeriler o kadar yüzsüzleşir fakat, sırf culus bahşişi alabilmek için padişah değiştirme eylemlerine bile kalkışılır, daha da anlaşılabilecek bir ifadeyle “Ocak devlet içindir” ilkesi “Devlet ocak içindir”e dönüşür. devamlı senelerde bir takım padişahlar ocağı kaldırıp yeni ordular düzenlemek ister. Yeniçeri Ocağını kaldırmayı planlayan birincil padişah Genç Osman, yeniçeriler kadar boğularak öldürülür. Devamında Nizam-ı Cedid adında ikinci bir ordu kuran III. Selim bir test daha yapar. Yeniden II. Mahmud tarafından kurulmak istenen Eşkinci Ocakları, başka bir Yeniçeri isyanı sonra kapatılır. Son olarak Sultan İkinci Mahmud, 1826’da Yeniçeri Ocağını kaldırarak Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunu kurulur. Bu koşul Olgu-i Hayriye olarak da bilinir.

Kaynak : www.bilgisepeti.org farkıyla sunulmuştur

Yorum Yap